Restauraties

(her)opening van de Jisperkerk

Vrijdag 2 juli jl. verrichtte mevrouw Sascha Baggerman, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland de (her)opening van de Jisperkerk door het onthullen van de grafzerk van de beroemde Leedsetters van Jisp.

Het dorp Jisp was in de zeventiende eeuw in heel Europa bekend om deze vermaarde familie, behandelaars van kreupelheid, dislocaties na fracturen en verminkingen.

De renovatie was erop gericht de publiekstoegankelijkheid van de kerk te vergroten en multifunctioneel gebruik mogelijk te maken. De keuken werd verplaatst en opnieuw ingericht. Er kwamen moderne sanitaire voorzieningen en de kerk werd voorzien van een glazen entree.

De prachtige zerkenvloer werd verwijderd, waarna de zerken werden gerestaureerd en opnieuw gelegd. De zerk van de Leedsetters werd aangeheeld en rechtop gezet.Deze renovatie is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de provincie Noord-Holland, de Gemeente Wormerland en andere subsidiënten.

In de zomermaanden is het resultaat van alle inspanningen elke laatste zondag van de maand te bezichtigen.

---

Restauratie kerk van Jisp en fondsenwerving

De Plaatselijke Commissie begon kort na de overname van de kerk door de SOHK plannen te ontwikkelen om de kerk voor meer functies geschikt te maken.
Gebruikers van het kerkgebouw waren tot dan toe de Hervormde gemeente Jisp en de stichting Concerten bij Kaarslicht

Om aan de nieuwe brandweervoorschriften te kunnen voldoen was een verbouwing van de kerk noodzakelijk. Immers de 2 grote,dubbel openslaande deuren gingen naar binnen toe open, waardoor in geval van een calamiteit de ongehinderde uitstroom van het publiek bemoeilijkt werd. Zonder aanpassing mocht nog slechts de helft van het aantal concert-bezoekers worden toegelaten. Dat zou het einde betekenen van de populaire concerten.
Daarom de opdracht aan de architect van de SOHK, de heer Greven, om een verbouwingsplan te ontwikkelen.
De verbouwing voorzag in de noodzakelijke aanpassingen voor de brandveiligheid en verder in vernieuwing van het sanitair en de inbouw van een professionele horecakeuken.
Tevens werd een bovenverdieping gerealiseerd voor vergader- en artiestenruimte.

De geraamde kosten bedroegen ongeveer € 90000. De Plaatselijke Commissie stelde zich ten doel zo’n € 20000 uit het dorp bijeen te brengen voor de beoogde keuken. Dat lukte vrij snel, maar toen bleken er enkele misverstanden te bestaan.
In de eerste plaats meenden wij dat het geraamde bedrag inclusief BTW was, maar zo wordt in de bouwwereld niet over kostenramingen gesproken.
Vervolgens bleken de kosten voor de keuken boven op de geraamde kosten van € 90000 te komen. Daarmee werd de totale investering ongeveer € 145000, omdat ook de offertes hoger uitvielen dan de begroting.

Met een bijdrage van € 50000 door de SOHK uit de bruidsschat besloten we verder te gaan met onze pogingen subsidies te verwerven. We hadden inmiddels ook € 30000 van het Nationaal Landschap Laag Holland toegezegd gekregen. We kregen de smaak te pakken.
Om succesvol het Schipholfonds en een aantal Zaanse fondsen te kunnen benaderen werd de stichting Vrienden van de Jisperkerk opgericht.

We doken in het onderzoek naar de historie en de achtergronden van de grafzerken. Het plotselinge bezoek najaar 2007 van George Robin Timmer uit het Verenigd Koninkrijk aan de Jisperkerk voor de graven van zijn voorouders – molenaars en burgemeesters in Jisp – was onder andere een aanleiding daartoe.
Dit onderzoek wees uit dat de in de Jisperkerk begraven koopman Claes Neven opdracht had gegeven tot de bouw van koopmanshuis De Mol in Zaandijk, dat later op de Zaanse Schans werd herbouwd.
Verder onderzoek bracht aan het licht dat verschillende Jispers hun productiemolens langs de sloten in het Jisperveld hadden verplaatst naar de oevers van de Zaan. De inklink en daling van het veengebied maakten transport van grondstoffen en producten naar en van de molens immers steeds moeilijker. Zo stonden deze Jisper molenaars aan de basis van de Zaanstreek als eerste industriële regio.
Met deze kennis gewapend besloten wede zerkenvloer als stille getuige van de Zaanse industriële ontwikkeling in te zetten voor fondsenwerving. De vloer met vele verzakte en daardoor gebroken zerken moest dan wel gerestaureerd worden. De kosten hiervan bedroegen ongeveer € 100000 voor ruim 100 zerken.
Het Schipholfonds en het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Holland en een Wormer fonds hadden eerdere subsidieverzoeken afgewezen, omdat een verbouwing uit de gewone exploitatie bekostigd moest worden.
Een hernieuwd verzoek om bijdragen voor de restauratie van de zerkenvloer werd wel gehonoreerd.
Door dit succes aangemoedigd startten we de actie: “Adopteer een zerk in de Jisperkerk”.
De kosten: € 1000 per zerk of € 2500 voor een dubbelzerk.
Dank zij het zerkenonderzoek van vooral Anke Jansen-Galjaard ( zie haar artikel elders in dit Bulletin ) konden wij vaak een link leggen met Zaanse families, hun bedrijven en hun woonhuizen. Een betere entree tot Zaanse fondsen was niet denkbaar.
Ook de gemeente Wormerland adopteerde 10 burgemeesterszerken.

Met de restauratie van de zerkenvloer was de totale investering inmiddels opgelopen tot zo’n € 260000.
Deze voortdurende stijgende investeringslast was oorzaak van veel discussie en bezorgde met name de penningmeester van de Plaatselijke Commissie veel hoofdbrekens en menige slapeloze nacht.

Bij de restauratie van de vloer moesten de 17e eeuwse herenbanken verplaatst worden. Terugplaatsing en gebruik was alleen mogelijk door tijdelijke voorzieningen aan te brengen. Restauratie van banken, doophek en kansel waren dringend geboden evenals revisie van het orgel en het orgelfront.
Hierdoor bedragen de kosten uiteindelijk € 330000. Tot nu toe had de Plaatselijk Commissie ongeveer € 200000 aan betalingen en toezeggingen binnen gekregen, bijna alle van regionale fondsen.
Besloten werd om het tekort aan te vragen bij de provincie Noord-Holland inclusief het eerder toegezegde bedrag van € 30000 door Laag Holland, dus zo’n € 160000.
Met de toezegging van dit bedrag door de Gedeputeerde mevr. Baggerman op 7 april j.l. in de kerk van Beets is de gehele financiering van de restauratie van de Jisperkerk geregeld.
Een reden tot grote voldoening bij de vele vrijwilligers in Jisp.

Nico Koelemeijer, voorzitter P.C. Jisp

---

Kerk van Jisp

Dit zaalkerkje werd in 2006 overgedragen aan de stichting. Voor een goed meervoudig gebruik zijn in deze kerk aanpassingen van de toilet- en keukenvoorzieningen noodzakelijk. Ook de verwarming zal worden vervangen. Verder zullen de monumentale zerkenvloer worden verwijderd en opnieuw worden gelegd. Voor deze verbouwing is door architectenbureau Greven uit Krommenie een plan opgesteld. De totale kosten worden geraamd op circa 270.000,00 euro
De plaatselijke commissie is zeer actief en succesvol in het werven van een deel van de benodigde gelden. Wilt ook u de renovatie van de kerk van Jisp steunen? Ieder bedrag is welkom! Maak uw bijdrage over op banknummer 376938846 t.n.v. de Stichting Oude Hollandse Kerken met vermelding renovatie kerk van Jisp.

Grafzerk in de kerk van Jisp

---

RESTAURATIESUBSIDIE VOOR DE KERK VAN BEETS

De Rijksdienst voor Archeologie Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heeft voor de restauratie van de kerk van Beets (N-H) een subsidie van € 766.826,-- beschikbaar gesteld uit de Rrwr 2008 (Regeling voor wegwerken restauratieachterstand 2008).
Dit bedrag is 70% van de subsidiabele kosten groot €1.0959,466. De totale restauratiekosten bedragen € 1.628.682,--,.
De kerk van Beets is sinds 1982 eigendom van de Stichting Oude Hollandse Kerken (SOHK). In de jaren zestig, tachtig en negentig hebben restauraties in deze laat-gotische kruiskerk plaatsgevonden. De kerk is er slecht aan toe en dreigt, wanneer niet op korte termijn een restauratie plaatsvindt, gestut te moeten worden. Kap en toren zijn ernstig aangetast door boktorren en bonte knaagkevers.
Ook dienen sanitaire- en keukenvoorzieningen te worden aangebracht om goed multifunctioneel gebruik van dit kerkje in de toekomst mogelijk te maken. In 2008 is een bouwhistorisch onderzoek naar de kerk van Beets uitgevoerd en gepubliceerd.
De honorering van het subsidieverzoek is het gevolg van de toewijzing van het bezwaarschrift, ingediend door de SOHK tegen de beschikking van de RACM uit 2008. In deze beschikking was de subsidieaanvraag, net als 2007, door de RACM afgewezen. Deze toewijzing vormt de bekroning van jarenlange inspanningen om te komen tot een restauratie.
De restauratie is in maart 2010 van start gegaan en wordt uitgevoerd door de firma Hillen uit Amsterdam onder leiding van architect Fred Greven uit Krommenie.
Uit de Twin-H gelden is door de provincie Noord-Holland een bedrag van circa 550.0000 euro beschikbaar gesteld. Op 6 april werd dit bedrag door gedep[uteerde mevrouw Sascha Baggermans symbolisch overhandigd aan de voorzitterSOHK in de vorm van een ‘sluitsteen’.
Verder zijn bijdragen ontvangen van het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Van Bylandtstichtin, de Janssen’s Friesche Stichting en andere fondsen, stichtingen en particulieren.
De plaatselijke commissie Beets zet zich buitengewoon in voor de geldwerving en heeft inmiddels met speciale acties inmiddels een groot bedrag bij elkaar verzameld.
Maar de geldwerving gaat onverminderd voort. Ook uw bijdrage is van harte welkom op bankrekening 644348356 tnv Stichting Oude Hollandse Kerken te Delft onder vermelding van restauratie Beets. Het bestuur dankt allen die de restauratie van de kerk van Beets financieel ondersteunen.

---

Restauratiesubsidie voor de kerk van Beets

De Rijksdienst voor Archeologie Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heeft voor de restauratie van de kerk van Beets een subsidie van € 766.826,-- beschikbaar gesteld uit de Rrwr 2008 (Regeling voor wegwerken restauratieachterstand 2008). Dit bedrag is 70% van de subsidiabele kosten groot €1.0959,466. De totale restauratiekosten bedragen € 1.628.682,--,.
De kerk van Beets is sinds 1982 eigendom van de Stichting Oude Hollandse Kerken (SOHK). In de jaren zestig, tachtig en negentig hebben restauraties in deze laat-gotische kruiskerk plaatsgevonden. De kerk is er slecht aan toe en dreigt, wanneer niet op korte termijn een restauratie plaatsvindt, gestut te moeten worden. Kap en toren zijn ernstig aangetast door boktorren en bonte knaagkevers.
Ook dienen sanitaire- en keukenvoorzieningen te worden aangebracht om goed multifunctioneel gebruik van dit kerkje in de toekomst mogelijk te maken. In 2008 is een bouwhistorisch onderzoek naar de kerk van Beets uitgevoerd en gepubliceerd.
De honorering van het subsidieverzoek is het gevolg van de toewijzing van het bezwaarschrift, ingediend door de SOHK tegen de beschikking van de RACM uit 2008. In deze beschikking was de subsidieaanvraag, net als 2007, door de RACM afgewezen. Deze toewijzing vormt de bekroning van jarenlange inspanningen om te komen tot een restauratie. Overigens betekent dit niet dat onmiddellijk met de restauratie kan worden begonnen. Er kan pas gestart worden als ook de ontbrekende gelden, bijna 9 ton, bijeen zijn gebracht.
Op de SOHK rust de enorme taak de financiering van deze restauratie rond te krijgen. Zonder uw steun kan dit niet! Maak vandaag nog uw bijdrage over op bankrekening 3769388846 tnv Stichting Oude Hollandse Kerken met vermelding restauratie Kerk van Beets. Grote schenkingen? Raaadpleeg de fiscale mogelijkheden vermeld in deze Nieuwsbrief of neem contact op met het bureau van de stichting in Delft.

Door actieve boktorren aangetast gewelf in de kerk van Beets.

---

Westzaan, de Zuidervermaning

Restauratie van de smuiger

De smuiger (schoorsteen) in de consistoriekamer van de Zuidervermaning werd in het kader van een stageproject vakkundig en fraai gerestaureerd door Prosper de Jong. Deze prachtige Zaanse smuiger is bekleed met tegeltjes met bijbelse voorstellingen. De restauratie werd begeleid door drs. Pier Terwen, restaurateur en kunsthistoricus. In juni 2008 werd de restauratie afgerond.
>De restauratie bestond onder meer uit het consolideren van verticale scheuren in het rookkanaal. Dit gebeurde door middels van het injecteren van de barsten met epoxyhars. Het injecteren gebeurde zowel van binnenuit als van buitenaf. Deze consolidatie werd zodanig positief beoordeeld dat verankering van de schoorsteenboezem niet meer noodzakelijk bleek. Verder werden losgeraakte tegels teruggeplaatst, de hechting van veel tegels verbeterd, kleine loszittende fragmenten glazuur vastgezet en werd een groep tegels in de linkerbovenhoek – in het verleden ooit onzorgvuldig geplaatst – herplaatst. Ook werden bestaande voegen gevuld en ingewassen met kalkmortel.
Het resultaat is fraai en gerestaureerde smuiger vormt weer het pronkstuk van de consistoriekamer.